Project 4: Bloep!

Vandaag gaan we iets nieuws doen; we gaan klinken. In het kort: klinken is het aan elkaar bevestigen van twee of meer laagjes materiaal, met behulp van een stalen pennetje dat aan twee kanten met de hamer wordt uitgeklopt. Hoe dat precies gaat? Lees verder!

We mogen ook nu weer zelf een project kiezen en ik twijfel tussen een Pim & Pom-variant op een kat die ik heb gevonden en een druppelvormige hanger.

Juf Yolanda raakt helemaal enthousiast over de hanger met daarin het stukje stof en zegt dat dat nog door niemand is geprobeerd. Tja, laat ik nou wel van iets nieuws houden!

Het tekenen van een druppelvorm blijkt nog best complex te zijn, maar als die er eenmaal is, is het een kwestie van uitzagen en in model vijlen. En dan nog een keer, want de hanger krijgt natuurlijk een voor- en een achterkant.

Daarna legt de Yolanda uit hoe het klinken in zijn werk gaat en ga ik om te oefenen twee plaatjes aan elkaar klinken. Of eigenlijk een klinkje toevoegen aan een reeks eerder gemaakte klinkjes. Met de kolomboor wordt door beide lagen metaal een gaatje gemaakt met precies dezelfde diameter als het koperdraad waarmee de klinkverbinding wordt gemaakt.

Vervolgens wordt aan beide kanten van het gat met de bolfrees een uitsparing gemaakt. Het gaatje wordt netjes braamvrij gemaakt en daarna kan het koperen pennetje erin.

Om de lengte van het koperdraad te bepalen, wordt aan beide kanten van de te klinken plaatjes een extra plaatje metaal toegevoegd. Het koperdraad moet precies zo lang zijn als de vier plaatjes samen, zo hou je aan beide kanten van het werkstuk 1 mm over om te vervormen.

Met een zijkniptang wordt het draad op de juiste lengte afgeknipt en dan kan het hameren beginnen. Hij wordt natuurlijk niet meteen perfect, maar het lijkt er al aardig op:

Tot dusverre is het redelijk rechttoe-rechtaan. De eerste uitdaging is om het stukje stof te verstevigen, zodat het niet gaat verschuiven of vervormen tijdens het in elkaar zetten van de hanger. We smeren verschillende stukjes stof in met verschillende verharders, lijmsoorten en zelfs epoxy, maar dit heeft geen van allen het gewenste effect. Met de standaard lijmen en verharders wordt het materiaal wel stugger, maar het blijft zacht en buigbaar.

Met epoxy wordt het prachtig hard:

Maar het ziet er niet uit:

Omdat ik graag verder wil en het zoeken naar een goede stofverharder me meer tijd gaat kosten dan me lief is, ga ik over op plan b: een ander materiaal voor de tussenlaag. In het atelier staat een doosje met verschillende materialen, zoals formica, plexiglas en hout. Ik vind een schitterend meranti plankje en ben gelijk verkocht: dat moet 'm worden!

Het schiet inmiddels lekker op: de metalen onderdelen zijn gezaagd en het houten plankje mag er ook aan geloven. Het wordt nog even spannend, want ieder laagje heeft een andere hardheid en het weggezaagde deel springt in stukjes van de zaag af. Het is te hopen dat de punt niet ook gaat afbrokkelen.

Ik besluit de punt vrij ruim uit te zagen en het laatste stukje dan maar met de vijl te doen, dat lijkt me minder riskant. Het resultaat is een prachtige houten druppel. Hij is helemaal dof van al het houtstof, maar met een laagje olie erop wordt 'ie vast weer mooi donker.

Tijdens het vijlen heb ik een ongelukje. Ik had de voor- en achterkant tegen elkaar gelijmd, zodat ik ze samen kon vijlen, waardoor ze mooi dezelfde vorm zouden krijgen. Helaas let ik even niet goed op, houd de vijl te schuin en rats: de voorkant klapt dubbel. Volgende keer dus nog beter lijmen en nog verder in de bankschroef. Door het metaal strak in de bankschroef te klemmen, weet ik het weer een beetje te fatsoeneren, maar recht wordt het niet. Yolanda legt me uit hoe ik het materiaal kan uitgloeien met de brander, waardoor het iets zachter wordt. Daarna moet het nog even in bad en vervolgens in het zuur. Als het metalen plaatje uit het zuur komt, laat Yolanda zien hoe het weer netjes vlak kan worden gehamerd. Dat gaat in de toekomst vast nog wel van pas komen!

Ik kan nu beginnen met het boren van de gaatjes. Steeds als ik een gaatje heb geboord, fixeer ik het met een koperdraadje, om te voorkomen dat de laagjes ten opzichte van elkaar gaan verschuiven.

Als ik alle onderdelen in elkaar pas, om te kijken of ik netjes heb gevijld, valt me opeens iets op. Het was de bedoeling om bovenin een gaatje te maken en daar een oogje door te doen, maar door de dikte van het hout moet dat een flinke ring worden. Dat staat natuurlijk niet zo mooi! Yolanda gaat daarom een oogje solderen op het achterplaatje, zodat daar alsnog een ringetje doorheen kan.

Als het oogje eraan zit (zonder zwarte vlekken!), kan het schuurfestijn weer beginnen. Omdat ik nog niet eerder met een matteerborstel heb gewerkt, kies ik voor een matte afwerking. Scheelt ook weer in het schuren en polijsten!

Het geheel wordt voor de laatste keer in elkaar gezet en dan gaan de klinkjes erin.

Bij het allerlaatste klinkje springt er nog net even een barst in het hout, zo jammer!

Mocht ik een aanval van creativiteit krijgen, dan wil ik wat goudfolie in het spleetje stoppen en anders moet er maar een druppeltje lijm in, hopelijk voorkomt dat dat het hout nog verder splijt. Hij is in elk geval af en we kunnen door naar het volgende project: solderen!

Project 3: May the Triforce be with you

Voor de derde opdracht mag ik zelf een onderwerp kiezen, zo lang er maar gezaagd, gevijld en gepoetst moet worden. Op internet vind ik tientallen voorbeelden van prachtige sieraden die ik wel wil maken:

Het ene ontwerp is nog mooier dan het andere, maar opeens vind ik een paar oorbellen dat jeugdsentiment oproept. Ik zie hier namelijk de Triforce (Power, Wisdom, Courage) van The Legend of Zelda in:

Omdat ik drie driehoekjes wat té simpel vond, ben ik gegaan voor het koningswapen van het koninkrijk Hyrule, waarin de Triforce op een hele mooie manier is verwerkt:

Voor ik aan de slag kan, moet ik eerst een zwart-witversie van dit embleem maken.

Dit plak ik op een op maat gemaakt plaatje messing, waarna ik met de kolomboor gaatjes kan maken waar straks mijn figuurzaag doorheen past.

Dan kan het zaagfeest beginnen!

Omdat de driehoeken bovenin in de huidige opzet niet gaan werken (door het weghalen van de drie zwarte driehoeken zal de middelste witte driehoek eruit vallen), besluit ik niet helemaal tot aan de randjes te zagen, zodat ik wat materiaal overhoud.

Je ziet op deze foto ook prachtig dat ik me verzaagd heb bij de figuur in het midden. Ik ga proberen er met de vijl nog wat van te maken. Na het verwijderen van het papier en urenlang priegelen met tientallen verschillende vijltjes wordt het toch nog wat:

En dan begint mijn favoriete bezigheid weer: het schuren!

Aan het einde van de les krijg ik het project nét niet af, ik mis nog één polijstronde. Daar begin ik dus meteen de volgende les mee. Is het plan. Helaas heb ik niet in de gaten dat ik niet met de polijstschijf sta te poetsen, maar met de lamellenschijf. M'n hele werkstuk weer onder de krassen. Ik slik een vloek en een traan weg en begin opnieuw met schuren. Ik hou me groot, maar geloof me, ik heb behoorlijk de pest in! Nou ja, de tweede schuurbeurt is er gelukkig wel aan af te zien en levert me zelfs een complimentje van de juf op. Mooi is 'ie!

Project 2: Shoaaaarmaaaah!

Project twee is een schaap. Van alpaca. Voor een redacteur is dat supergrappig. Beroepsdeformatie, moet je maar denken.

Deze oefening blijkt al een stuk uitdagender te zijn. Het tekenen valt gelukkig wel mee: alleen de verbindende lijnen worden met de kraspen gemaakt en de cirkelvormige buitenrand wordt met de passer getekend. Het voorgetekende schaap wordt vervolgens met dubbelzijdig plakfolie op het metaal geplakt.

Handig, want zo kun je zagen langs de lijntjes op het papier. Die nog best lastig te volgen zijn door al het metaalstof dat er steeds bovenop warrelt. Maar het begint te wennen, want ik verbruik evenveel zaagjes als de vorige keer. Alleen is dit een stuk complexer met al die hoekjes en keerpunten, dus er zit vooruitgang in.

Na het zagen worden de lijmlaag en het papier verwijderd en kan ik gaan beginnen met vijlen. De kunst is om alle lijntjes mooi in elkaars verlengde door te laten lopen. Gelukkig kun je met vijlen nog heel wat goedmaken wat bij het zagen net niet helemaal netjes is gegaan. Dit is inderdaad een goede vijloefening, want je moet recht, hol, bol, rond en in hoekjes vijlen. Het lastigst vind ik om mooie strakke hoekjes te maken en in de kleine uithoekjes te komen. Het valt eerlijk gezegd behoorlijk tegen. Het blijkt nog een hele kunst te zijn om precies zo veel of weinig weg te halen dat de horizon recht lijkt te lopen (mijn suggestie dat 'ie op oneffen grasland stond te grazen werd helaas niet geaccepteerd) en de cirkel een onafgebroken lijn lijkt te zijn. Om over al die rottige hoekjes maar niet te spreken! Maar langzamerhand komt het schaap er steeds beter uit te zien en als ik dan het 'voor' en 'na' effect bekijk, dan ben ik toch wel trots op mezelf.

Het schaap wordt flink geschuurd en wordt steeds mooier:

Na het grove schuurpapier komt mijn favoriet: de lamellenschijf! Tijdens deze fase kan ik me helemaal uitleven; ieder hoekje wordt grondig onder alle denkbare hoeken gepoetst. Het resultaat mag er dan ook zijn!

Daarna flink naschuren met steeds fijner schuurpapier en uiteindelijk kan ik in drie fasen polijsten.

Het is een prachtig schaap geworden, al zeg ik het zelf!

Project 1: Sun-shiny

Mijn docente gelooft heilig in het aanleren van basisvaardigheden voor je doorgaat met de ingewikkelder handelingen. Mijn eerste eigen sieraad laat dus nog even op zich wachten, want ik ga eerst leren meten, tekenen, krassen, boren, zagen, schuren en polijsten. Bij het volgende project komt daar dan het vijlen nog bij. Het ontwerp is redelijk simpel: een zonnetje dat precies op een plaatje messing past.

Met de lineaal en een kraspen markeer ik de begin- en eindpunten van de lijnen met elkaar en verbind ze waar nodig. Met de centerpons sla ik op de vlaktas een punt in het metaal, zodat ik met de passer de zon kan tekenen. Inmiddels lijkt het al heel wat. Omdat ik toch iets 'eigens' aan het project wil toevoegen, krijgt mijn zon een bekkie in plaats van een glimlach. De ogen worden weer voorgeslagen met de centerpons en vervolgens geboord met de kolomboor. Ook het lachende smoeltje krijgt twee gaatjes, zodat ik van daaruit kan beginnen met zagen. De zonnestralen worden gewoon vanaf de buitenrand ingezaagd.

Afijn, 13 zaagjes later begrijp ik volledig waarom je dat zagen eerst flink moet oefenen voor je met complexe ontwerpen en dure materialen aan de slag gaat. Maar het zonnetje is gezaagd! En omdat ik totaal geen lamme arm heb van het zagen (ja, dat is sarcasme), kan ik gelijk beginnen met schuren. Ik maak kennis met de verschillende grofheden van het schuurpapier en leer hoe je met een lamellenschijf je project klaarmaakt voor het fijnere schuurwerk. Na heel wat bloed, zweet en tranen (en een enkele verwensing hier en daar) kan de zon eindelijk stralend worden gemaakt met de polijstmachine. Dat gebeurt in drie fasen, waarbij het messing tussentijds in een ultrasoon badje gaat om het polijstvet kwijt te raken.

Helaas besloot ik pas na dit project dat ik een blog ging maken, dus ik heb geen foto's van de verschillende tussenliggende stappen. Hier is in elk geval wel het eindresultaat, voor en na het schuren en polijsten. Het is even poetsen, maar dan heb je ook wat!